عبد الرزاق الكاشاني ( القاشاني )

110

مجموعه رسائل ومصنفات كاشانى

از همين رو بوده است كه محصّلان فصوص از ميان تمامى شروح به اين سه شرح توجّه بيشترى داشته‌اند « 1 » . در همين راستا ، كاشاني هر چند باستقلال شرحي بر تائيّه پديد نياورده است امّا بهرهء بلندى از اين منظومهء بىبديل در آثار أو به استشهاد ودر بعضي از موارد به شرح گرفته شده است « 2 » ، اين شروح كه در چند مورد شامل توضيح ألفاظ نيز مىشود آن چنان قوى ودقيق است كه براحتى مىتوان آن را با « مشارق الدّرارى » مقايسه نمود . از سوى ديگر أو هر چند شرح منازلش را بر پايهء شرح تلمسانى بر همين كتاب بنا نهاد واز آن استفاده‌ها برد « 3 » امّا چنان محقّقانه ودر عين حال روان وشيوا به توضيح آن متن پرداخت كه در ميان شرّاح منازل القابى نظير « أعظمهم » ، « أجودهم تقريرا » و « أحسنهم تحقيقا » را بهره خود ساخت . عارف بزرگ شيعي سيد حيدر آملي با صلاحيّت كامل براي داورى در ميان شرّاح اين كتاب چنين مىنويسد : « وشرّاحه ( أي : منازل السّائرين ) وإن كثروا لكن أعظمهم وأعلمهم لمّا كان المولى الأعظم الأكمل قطب الموحّدين ، سلطان العارفين كمال الملّة والحقّ والدّين عبد الرزّاق الكاشي . . فانّه أجودهم تقريرا وأحسنهم تحقيقا » « 4 » . از اين گذشته امتياز عبد الرزّاق در بدست دادن يك دوره جهانبينى عرفانى ( در غالب رسالهء مبدأ ومعاد ) وتطبيق أصول مذهب با مباني عرفان نظري ( در رسالهء تشريقات ) است . كاشاني هم به ميراث اين دو مدرسهء بزرگ تصوّف توجّه ميكند وهم به تحليل نخستين ريشه‌هاى آن يعنى فتوت ( كه بنظر أو در « تحفة الاخوان في خصائص الفتيان » بدست إبراهيم خليل الرّحمن - ع - بنيان نهاده شد ) مىپردازد . اين بهره از ذهن أو در شمار تأثيراتى است كه از مكتب كهن خراسان پذيرفت ، چه هر چند در مكتب شيخ أكبر نيز به فتوّت وفتيان توجّه مىشد امّا نگرش پيشينيان

--> ( 1 ) . بنگريد : نصّ النصوص ص 13 . ( 2 ) . تمامى اين موارد در حواشي صفحات مزبور نشان داده شده است . ( 3 ) . نظري است از أستاذ فاضل آقاى بيدارفر - حفظه اللّه تعالى - ، كه در جريان تصحيح شرح منازل كاشاني ، اين شرح وشرح تلمسانى را از نزديك تعقيب كرده‌اند . بنگريد : مقدمهء ايشان بر شرح منازل كاشاني ص 32 . ( 4 ) . بنگريد : جامع الأسرار ومنبع الأنوار ص 326 .